Web-plan: Denne planen er laga med tanke på at han skal lesast på Internett.
Ein papirversjon  gjev ikkje tilgang til linkane som er ein viktig del av planen!

Ta kontakt med Kjell Byrknes eller Lars Bakka dersom du har spørsmål om planen Planen for arbeid med Natur- og miljø ved Sagvåg skule byggjer i første rekkje på Natur- og miljøfaget i L 97 og rettleiinga til faget.
Turalternativ i nærområdet: Klikk på kartet for å sjå det større>>	To små O-løp: 29 postar med rebus-O-løp på skuleområdet>> (Word) "Gøymsle O-løp"  i skogen>> (Word)
De finn også mykje godt stoff i "Læring i friluft". Denne permen står på arbeidsrommet.	Få full oversikt over utstyr til Natur-og miljøfaget ved Sagvåg skule>>

Innleiing Grunnlaget for planen  v/ Lars Bakka Lokal plan i Natur & Miljø for Sagvåg skule v/ Kjell Byrknes

Sjølve planen 1.årssteg/ førskule 2.årssteg 3.årssteg 4.årssteg 5.årssteg 6.årssteg 7.årssteg

Vedlegg Momentliste for miljøarbeid Utstyr til Natur-og miljøfaget ved Sagvåg skule>>

Denne planen bygger i første rekkje på det nye Natur- og miljøfaget i L 97.Dette faget er delt inn i tre målområde.

• Kropp og helse
• Mangfaldet i naturen
• Stoff, eigenskapar og bruk

Utgangspunktet for planen var sjølvsagt også den kommunale planen "Piggsvinet" og den første utgåva av Miljøplan for Sagvåg skule. Begge desse to siste planane vart utarbeidd før L 97, og tek difor ikkje opp i seg denne planen. Når me no har knytt vår lokale plan nokså tett opp mot Natur- og miljøfaget er det for å skape ei forpliktande konkretisering av dette faget i skulekvardagen, og fordi dette er eit nytt fag.

Natur & Miljøplanen for Sagvåg skule må også lesast saman med "Foreløpig utgave av Veiledning til Natur- og miljøfag" KUF-19.12.97

Det hadde sjølvsagt vore naturleg å trekkje inn ein god del andre fag i denne planen, spesielt kroppsøving og samfunnsfag, dette vil bli gjort i neste utgåve av planen. Denne gongen er dette ikkje gjort fordi arbeidet då ville blitt for omfattande, men dette må ikkje tolkast slik at planen ikkje er meint å vera tverrfagleg!
Planen vert kontinuerleg oppdatert .

Sagvåg skule 19.02.2023

Lars Bakka

Miljøplanen for Stord kommune ligg til grunn for denne planen. I den finn du mange opplysningar mellom anna med tanke på kva som finst av mangfald i naturen.
Denne planen må vurderast og justerast med jamne mellomrom.Ein bør, i så stor grad som råd, nytta nærområda i undervisninga. Alt frå blomekassane til Stordafjellet. Elevane bør få så varierte utfordringar som råd er. Alt frå sjø til fjell og frå sommar til vinter.

Skulen må leggja tilhøva til rette for at elevane kan nytta nærområda på ein god måte. Skuleplassen /området på den andre sida av vegen gjev no ein del utfordringar, men saman med elevane bør lærarane ein finna nye aktivitetar i dette området.
Ein bør og finna andre område som gjev høve til fysisk aktivitet. Områda må vera slik at elevane får nytta sansane sine.
Skulen bør sørga for å byggja opp eit utval av læremiddel som kan nyttast i undervisninga.

Det er naturleg at ein den første tida nyttar nærområda til skulen. Etter kvart kan ein gå lengre bort. Så snart som råd bør ein prøva å finna eit område nært det nye skuleområdet ved Rukjen. Ein kan og nytta området til å planta t.d. tre. På den måten, kan ein på sikt skapa eit spanande område for leik og aktivitet. - Dette er heilt klart noko ein må samarbeida om.

" Lære med skogen" er nyttig til det meste som har med skogen å gjera. (Permen står på lærarrommet.)

Sagvåg skule april 1998
Kjell Byrknes

• Sagvåg skule har ein kompostbinge der elevane kan få ei konkret oppleving av korleis stoff blir brote ned i naturen. Ein kan også grava ned avfall og sjå på kva som hender over tid.(Det er 4.årssteg som har ansvaret for kompostbingen.)
• Oppleva naturen til ulike årstider, laga mat på bål. Grilla.
• Finna mat i naturen om hausten.

• Smaksopplevingar: Smaka på safta av t.d bjørk. om våren, furunål om vinteren.
• Lytteøvingar. Vera "usynlege" og "musestille". Finna sine eigne "hemmelege" stader. Lytta etter lydar frå t.d. fuglar.
• Bruka sansane til å kjenna på steinar i t.d. i ein bekk, i fjæra og elles i naturen.
• Øve seg på å klatra i berget med og utan hjelp av taua.

• Elevane i 1.årssteg/ førskule nyttar "skogen vår" mykje til naturopplevingar, uteaktivitetar og leikar.
• Fjelltur med heile skulen.
• Skidag med heile skulen

Ekskursjonsplan for 1.årssteg/førskule:
Finansiering: Les meir her>>

• Elevane plantar frø på skulen som dei tek med seg heim om sommaren. Her kan ein godt planta frø frå frukter.
• Fuglar i Sunnhordland.
• Elevane føl eit tre gjennom dei ulike årstidene. Brukar skulen sitt fotoapparat til dokumentasjon av endringar. Dette bør vere gruppearbeid der gruppene føl ulike treslag!
• Hefte, lysbilete og kassett.(Står på arbeidsrommet)
  Elevane skal læra namn på nokre av fuglane som er nemnt i heftet på s. 1.

Observasjonar kan t.d. gjerast når fuglane får mat frå forautomatane om vinteren

• Hente Seljekvistar før påske (læra om Selje)

• På dette årsstegsteget er det naturleg å gå litt lengre og finn eigna stader der ein kan finna t. d. blomar og frukter. (I Hustredalen er det t.d bjørnebær og bringebær om hausten)
• Elevane utvidar området dei nyttar; frå "skogen vår" til Storafjellet.
• Fjelltur med heile skulen
• Skidag med heile skulen

Ekskursjonsplan for 2.årssteg:
Finansiering: Les meir her>>

• Elevane i 3.årssteg tek ansvar for blomekassane langs veggen på framsida av skulen. Dei set ned lauk om hausten.
• Spiringsforsøk. Karse eller andre frø.
• Elevane finn ein stad der dei kan "dyrka" ein plante eller fleire. Ein enkel kjøkenhage der ein nyttar kompost som gjødsel t.d.
• Laga og setta opp enkle nedbørsmålarar. (Av avkutta plastflasker t.d.) Måla temperatur og fører målingane i eit enkelt skjema. (Elektronisk termometer på "tarmen")
• Gardsbesøk (sjå vedlegg)

• Bruka fuglekassar og foringsautomatar for å finna ut kva for fuglar ein kan sjå der. Når det gjeld dyr, kan spor i snø fortelja oss noko.

Fuglar i Sunnhordland. Hefte, lysbilete og kassett.(Står på arbeidsrommet)

Elevane skal læra namn på nokre av fuglane som er nemnt i heftet på s. 1.

• Vinteraktivitet: Aking, snøleik, skigåing og leik på isen.

• Elevane gjer seg kjent i området rundt Rukjen. Dei nyttar området til leik og andre aktivitetar.
• Fjelltur med heile skulen
• Skidag med heile skulen
• Gardsbesøk

Ekskursjonsplan for 3.årssteg:
Finansiering: Les meir her>>

• Ha ansvar for tilsyn og tøming av kompostbinge. Elevane i 4.årssteg får "kurs" i kompostering og vert "autoriserte" av SIM( Sjå vedlegg)
• Nye laukar i blomekassane om hausten
• Nytta nærområda til leik, dramatisering, og gjeremål t.d. i samanheng med emnet steinalderen. (Hefte om miljødramatikk på arbeidsrommet)
• Fuglar i Sunnhordland. Hefte, lysbilete og kassett.(Står på arbeidsrommet)

• Turar i skog og mark. Læra å laga og å tenna bål. (Reglane må følgjast!)

• I Vinteraktivitet: Aking, snøleik, skigåing og leik på isen.
• Besøk på museet (?)

• Havet med strandsone bør vera ein naturleg biotop å ta fatt i. Området i Bleikjevikjo er godt eigna. (Sjå kart over Sagvåg) Månefasar,flo og fjære vil naturleg inngå som ein del av emnet. (Det fysiske verdsbilete) I samband med dette arbeidet bør ein samla bos på stranda.
• I samarbeid med SIM bør elevane læra om kjeldesortering og det som skjer med avfall.
• Ferskvassbiotop ( Vår ). Sjå vedlagt kart med fin turløype over Litlabø.(Dalsløkjen.)

• Fjelltur med heile skulen
• Skidag med heile skulen
• Tur til museet

Ekskursjonsplan for 4.årssteg:
Finansiering: Les meir her>>

• Læra fjellvitsreglar.
• Nytta skriftlege kjelder og datanett til å søkja etter informasjon. " Lære med skogen" er nyttig til det meste som har med skogen å gjera.(Permen står på arbeidsrommet.)
• Utemiljø og trafikk. Samarbeid med politiet.
• Det er eit mål at elevane på dette årsstegsteget skal bli kjende med ulike byggeskikkar gjennom tidene. Ein kan og koma inn på t.d. kulturhistorie.
• Fuglar i Sunnhordland. Hefte, lysbilete og kassett.(Står på arbeidsrommet)

Elevane skal læra namn på nokre av fuglane som er nemnt i heftet på s. 2.

• Årstidsvariasjonar, knoppdanning, frøing bruksområder for ulike treslag er det naturleg å ta med her. Ein kan og nytta området til t.d. øvingar med kart og kompass. Skulen har ein del utstyr som kan nyttast til dette.
• Få anvar for foring av stamfuglar i vinterhalvåret. Forautomatar kan lagast i samarbeid med storskulen.
• Planta frø og/ eller korn om våren t. d havre og solsikker. Elevane kan stella dei heime. Kornet eller frøa kan nyttast til foring av fuglar seinare.)
• Dyr, plantar og fuglar i fjellet. Her er det naturleg å ta ein tur i fjellet, der ein kan observera t.d. fuglar, og gjera seg praktiske erfaringar med det å vera i fjellet.
• På skulen har me no fleire stormkjøken som kan nyttast på turar.

• Museet på Leirvik har utstillingar om t.d. jernalderen o.l.
• Skogen er eit stort emne her. Nytta området t.d. i Rossneset til å studera skog som leveområde for dyr og plantar Elevane på dette steget kan nytta den oppsette løypa der. (Der er det skilt som fortel om tre, plantar og fuglar.)
• Insekt. Fanga og studera dei ved t.d. å ha dei i eit glas deretter -artsbestemma dei. Kan arbeida vidare med biotopen i Dalsløkjen. NB! Hugs respekt for alt levande.
• Fjelltur med heile skulen
• Skidag med heile skulen

Ekskursjonsplan for 5.årssteg:
Finansiering: Les meir her>>

• Gjennomføra opplæring i brannvern. (Samarbeid med brannvesenet)
• Ha ansvar for å laga, setta opp ,og vedlikehalda fuglekassar i Rukjen. Fuglekassane kan nyttast i undervisninga. Dei må tømast kvar haust.( Sjå kart.)
• Fuglar i Sunnhordland. Hefte, lysbilete og kassett.(Står på arbeidsrommet)

Elevane skal læra namn på nokre av fuglane som er nemnt i heftet på s. 3.

Naturleg å sjå dette i samanheng med fuglekassane, der meiser er vanlege gjestar.

• Sanka sopp om hausten. Læra om nedbrytarar

• Planlegga og gjennomføra ulike eksperiment med planter, og slik læra om faktorar som kan påverka vekst og formering hjå blomar.
• Vera med i ei landsomfattande, eller større, undersøking .Bruk av IT-er her sentralt. (Sjå N&M) permen for idear.
• Samla og undersøkja nokre blomsterlause plantar. Nytta nøklar for å artsbestemma dei.
• Turar i skog og mark. Laga "hytter", enkel gapahuk.

• Kulturhistorie: Mostraspelet på Bømlo ( Billettar bør tingast rett etter nyttår.)
• Nytta området på Jensaneset og læra om Sagvåg som båtbyggjarstad. (Hefte på arbeidsrommet.)
• I- Korte og lange turar, i skog og mark, til ulike årstider.
• Skidag med heile skulen
• Fjelltur med heile skulen.

Ekskursjonsplan for 6.årssteg:
Finansiering: Les meir her>>

• Ekskursjon til ei eigna biotop i ferskvatn eller elv der ein kan studera næringskjeder, undersøkja t.d. temp, pH, insektlarvar, fisk o.l. (pH -kan undersøkjast av næringsmiddeltilsynet)
• Fuglar i Sunnhordland. Hefte, lysbilete og kassett.(Står på arbeidsrommet)

Elevane skal læra namn på nokre av fuglane som er nemnt i heftet på s. 4.

Vadefuglar i Sævarhagsvikjo kan og vera aktuelt. (Sjå hefte på arbeidsrommet)

• Havbruk. Hefte: "Fisk på timeplanen" kan nyttast her.
• Forsøk i akvarium/terrarium.
• Akvarium kan og nyttast til å ha froskeegg og rumpetroll

• Plantar og frø.
• Gjennomgå/ repetera bruk av kart og kompass før turen.

• Leirskuleopphald: Må førebuast og sjåast i samanheng med planen, slik at ein oppsøkjer eit anna miljø enn det elevane opplever til kvardags. Det sosiale aspektet er og viktig på ein slik tur.
• Tur til ei strand/Livet i fjøra Her bør det vera høve til å driva fiske, slik at ein. t.d. kan studera mageinnhald i fiskar o.l. Bleikjevikjo er godt eigna til formålet.
• Skidag med heile skulen
• Fjelltur med heile skulen

Ekskursjonsplan for 7.årssteg:
Finansiering: Les meir her>>

Naturgeografi

• Artskunnskap
• Naturkunnskap
• Økologi/biologisk mangfald
• Feltarbeid/uteskule

Korleis me påverkar naturen

• Forureining
• Arealdisponering
• Kulturvern
• Kulturkunnskap
• Lokalhistorie
• Feltarbeid

Friluftsliv

• Ta seg fram/greia seg i naturen
• Sansetrening
• Samarbeidspartar
• Utstyr/ materiell
• Idrettsaktivitetar
• Ekskursjonsmål/aktivitetar

Etikk/forvaltaransvar -Etikk

• Globalt perspektiv
• Forvaltaransvar
• Praktisk arbeid /rydding

Litteratur/oppgåver